Tu nie ma prostych historii i prostych odpowiedzi na trudne pytania. Tu zawsze żyje się niepewnie, coś każe siedzieć na walizkach i spać z otwartymi oczami. To miejsce dobre dla przemytników, uciekinierów i starców. Chociaż tej granicy od dawna już nie ma, życie nadal toczy się przygranicznym rytmem. Granica ciągle tkwi w głowach i we wspomnieniach – zarówno tych, którzy nie dali się wypędzić, jak i tych, których dawno wypędzono.

„Wymazana granica” Tomasza Grzywaczewskiego to reporterska wyprawa wzdłuż granic II RP – od Kaszub, przez Wielkopolskę, Śląsk, Bieszczady, po Kresy Wschodnie, Mazury i Pomorze. Autor odnajduje ostatnich pamiętających przedwojenne granice i ich znikanie – nad Bałtykiem, na Śląsku Cieszyńskim, w wioskach Bojkowszczyzny, wysiedleńców z akcji „Wisła”, ocalonych z rzezi na Wołyniu, mieszkańców dawnych rubieży Polski na Huculszczyźnie, Pokuciu, Polesiu, nad Dźwiną i na krańcach Litwy. Opowieść o tym, jak dziś żyje się przy nieistniejącej granicy, snują także nieliczni dobrowolni strażnicy pamięci oraz młodzi, którzy pragną żyć jak w XXI wieku przystało, ale którym brzemię pogranicza na to nie pozwala.

Zrealizowano w ramach stypendium Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Tomasz Grzywaczewski (ur. 1986) – reporter, pisarz i dokumentalista specjalizujący się w tematyce Europy Środkowej i Wschodniej. Autor książek: Wymazana granica. Śladami II Rzeczpospolitej, Granice marzeń. O państwach nieuznawanych, Życie i śmierć na Drodze Umarłych i Przez dziki Wschód. Dwukrotnie wyróżniony Nagrodą Magellana dla autora najlepszej książki reportażowej, laureat Kryształowej Karty Polskiego Reportażu w kategorii nagroda publiczności, nagrody Srebrny BohaterON i Złoty BohaterON Publiczności w kategorii dziennikarz oraz Nagrody Identitas 2022. Twórca i współtwórca filmów dokumentalnych: Litwa. W cieniu wieży, Rozszczepieni, Cienie imperium. Członek The Explorers Club, stypendysta programu Russian Security Studies na Daniel Morgan Graduate School of National Security w Waszyngtonie. Współpracuje m.in. z Foreign Policy i CBS News. Jako korespondent relacjonował konflikty zbrojne w Ukrainie i Kurdystanie.