Sznur Pereł to określenie sieci portów i baz na Oceanie Indyjskim, ustanawiającej tam obecność chińskiej marynarki wojennej. Jest to nazwa nieformalna, używana głównie przez anglosaskich i indyjskich analityków, a sama teoria, według której Chiny miałyby wykorzystać swoje aktywa w regionie do celów geopolitycznych, nie została nigdy wyrażona czy potwierdzona przez władze w Pekinie. Trudno jednak oprzeć się wrażeniu, że Sznur Pereł stanowi integralną część chińskiej strategii wobec obszaru Indo-Pacyfiku. Widać to bowiem zarówno po wieloletnich działaniach Pekinu, jak i potencjalnych korzyściach z wdrożenia tej koncepcji, dotyczących bezpieczeństwa ekonomicznego, planowania na wypadek wojny oraz lewarów geopolitycznych.
Określenie Globalne Południe jest powszechnie używane, lecz pozostaje pojęciem niejednoznacznym, często kształtowanym przez geopolityczne i rozwojowe spojrzenie podmiotu, który się nim posługuje. Choć pierwotnie zostało ukute w okresie zimnej wojny (lub nawet wcześniej), żeby odróżnić kraje wyłączone z porządku bipolarnego, jego współczesne zastosowanie rodzi ważne pytania: czy szybko rozwijające się gospodarki, takie jak Indie i Chiny, można sensownie grupować razem z mniejszymi, ograniczonymi ekonomicznie krajami, takimi jak Zambia czy Vanuatu? Jak dziś wygląda indyjska koncepcja Globalnego Południa w porównaniu z chińską?
Polityka międzynarodowa Indii jest trudna do zrozumienia przez ludzi Zachodu. Nowe Delhi pozycjonuje się jako reprezentant Globalnego Południa, poszkodowanego w wyniku europejskiej polityki kolonialnej i tym samym mającego moralne prawo do rekompensaty. Z drugiej strony prawo to jest dla niego uzasadnieniem dla prowadzenia polityki niemal równie pragmatycznej jak dawni kolonizatorzy. Wielu mieszkańców świata zachodniego oburza […]
Przez lata debata na temat umowy o wolnym handlu między Unią Europejską a Indiami koncentrowała się na straconych szansach i impasie w negocjacjach. Na początku 2026 roku ta faza dobiegła końca. W jej miejsce pojawiła się jedna z najbardziej znaczących umów geoekonomicznych ostatniej dekady, zarówno pod względem skali, jak i intencji strategicznych.
„Wygląda na to że przyszedł czas na wyrywanie płatków z kwiatka i wróżenie – kocha, nie kocha”, komentuje próbę wyciągania wniosków z ostatnich tarć na linii Indie – USA Veena Venugopal, dziennikarka „Financial Times” specjalizująca się w tematyce indyjskiej. Warto przybliżyć powody i możliwe skutki chaosu, który obserwujemy w ostatnich tygodniach w relacjach amerykańsko-indyjskich.
Indie znalazły się w samym centrum geopolitycznej burzy. Wobec sankcji i nowych ceł nałożonych przez administrację Donalda Trumpa – najwyższych, jakie kiedykolwiek zastosowano wobec tego kraju – Nowe Delhi przyspiesza zacieśnianie relacji z Rosją i podejmuje próbę pragmatycznej normalizacji stosunków z Chinami. Seria wizyt ministra spraw zagranicznych S. Jaishankara i doradcy ds. bezpieczeństwa Ajita Dovala w Moskwie, a także spotkanie z chińskim szefem dyplomacji Wang Yi w New Delhi, jasno pokazują, że Indie nie zamierzają pozwolić Stanom Zjednoczonym decydować o kierunku ich polityki zagranicznej. W obliczu transakcyjnej dyplomacji Trumpa i podwójnych standardów Waszyngtonu, strategiczna autonomia staje się dla Indii nie tyle opcją, co koniecznością.
Indie coraz odważniej zaznaczają swoją obecność w kosmosie – od historycznego lądowania Chandrayaan-3 na biegunie Księżyca po przygotowania do pierwszego lotu załogowego w ramach programu Gaganyaan. Jednym z jego przyszłych uczestników jest Shubhanshu Shukla, pilot testowy i jeden z czterech Gaganyatri, którzy szkolili się m.in. w rosyjskim Centrum im. Jurija Gagarina. Jego niedawny udział w misji Axiom 4 na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej, zakończony 15 lipca, stał się kolejnym symbolem indyjskich ambicji i zapowiedzią nowej ery załogowej eksploracji kosmosu pod flagą ISRO.
India–Middle East–Europe Corridor (IMEC) to ambitna koncepcja infrastrukturalna, której celem jest powiązanie subkontynentu indyjskiego z Europą przez Półwysep Arabski i Bliski Wschód. Szlak ten miałby odciążyć Kanał Sueski – dziś wąskie gardło światowego handlu – i wnieść istotną dywersyfikację łańcuchów dostaw w coraz bardziej niepewnym otoczeniu gospodarczym. Jak zwykle przy kluczowych arteriach handlowych, implikacje wykraczają poza logistykę: realizacja korytarza mogłaby przetasować układ sił od Pekinu, przez Rijad, po Brukselę, a przede wszystkim gruntownie przeobrazić Bliski Wschód. Na razie jednak IMEC pozostaje na papierze – ledwie miesiąc po jego ogłoszeniu prace zatrzymała wojna w regionie.
Książka indyjskiego ministra spraw zagranicznych Subrahmanyama Jaishankara przedstawia wizję aktywnej i wielowektorowej polityki zagranicznej Indii, łączącej strategiczną autonomię z pragmatycznym zaangażowaniem w globalne procesy. Ukazuje ona złożoność relacji z głównymi ośrodkami siły, takimi jak Chiny czy Stany Zjednoczone i stanowi ciekawy punkt wyjścia do dyskusji o wykuwającej się wielkiej strategii Indii na nowe czasy.
Relacje indyjsko-pakistańskie są obarczone ryzykiem konfliktu z bardzo wielu powodów. Jednym z nich jest kwestia demograficzna, która w powiązaniu z geografią regionu jest istną tykającą bombą zegarową.
Połączenie eksplozji demograficznej (szybki wzrost liczby ludności) z deficytami wody – zarówno pitnej, jak i wykorzystywanej do uprawy roli – jest naturalnym czynnikiem konfliktogennym. Świetnym przykładem takiej sytuacji jest Arabska Wiosna, której jednym z powodów była ograniczona dostępność do wody przy jednoczesnym wysokim odsetku bezrobotnej młodzieży, co doprowadziło do polaryzacji społecznej w państwach regionu.
Wynika to z odwiecznych praw popytu i podaży – liczba konsumentów wzrasta (eksplozja demograficzna, wzrost zużycia wody do celów przemysłowych), a zasoby wody pozostają na tym samym lub niższym poziomie.
