Mimo usilnych prób i początkowych sukcesów Moskwie nie udało się przekonać Amerykanów do przyjęcia rosyjskiego punktu widzenia w sprawie wojny z Ukrainą. Nie ma mowy o przekazaniu czterech ukraińskich obwodów, rozbrojeniu ukraińskiej armii, zmianie władzy w Kijowie, natychmiastowym zniesieniu sankcji czy wykraczającemu poza ten konflikt żądaniu wycofania się NATO na granicę z 1997 roku. Przeciwnie, Amerykanie nałożyli pierwsze w tym roku sankcje, zmusili Indie do zaprzestania kupowania rosyjskiej ropy oraz z pomocą Europy dozbrajają Ukrainę.
Ponad trzy i pół roku po rozpoczęciu pełnoskalowej wojny przeciwko Ukrainie Rosja prawie wyczerpała główne zapasy broni konwencjonalnej i sprzętu wojskowego, które odziedziczyła po ZSRR i które były starannie przechowywane przez ostatnie trzy dekady. Nawet podstawowe czołgi bojowe, którymi tak chętnie chwali się rosyjskie kierownictwo, twierdząc, że produkcja rośnie i na froncie jest ich pod dostatkiem, w rzeczywistości są starymi maszynami w złym stanie, wyjętymi z zapasów. Podobna sytuacja ma miejsce w przypadku wielu innych rodzajów uzbrojenia, a plany Kremla znacznie wyprzedzają rzeczywiste możliwości rosyjskiego przemysłu zbrojeniowego.
Podczas prezydentury Donalda Trumpa w Białym Domu powstała specyficzna koncepcja pokoju – chłodna, transakcyjna i oparta na kalkulacji siły. Jej architekci – Jared Kushner, David Friedman i Jason Greenblatt – dążyli do zbudowania nowej architektury bezpieczeństwa na Bliskim Wschodzie, w której kompromis miał wynikać nie z idealizmu, lecz z politycznej i ekonomicznej presji. Plan „Pokoju dla Dobrobytu” z 2020 roku, choć upadł w kilka dni, stał się punktem odniesienia dla późniejszych prób rozwiązywania konfliktów – również tych poza regionem. Dzisiejsza polityka USA wobec Ukrainy i Rosji nosi ślady tamtej filozofii: dążenie do rozmów bez eskalacji, równowaga między odstraszaniem a mediacją, a przede wszystkim przekonanie, że trwały pokój można osiągnąć tylko wtedy, gdy każda ze stron ma coś do stracenia.
Wchodzimy w epokę elektro-cyfrową, w której napędzają nas nie już ropa czy gaz, lecz lit, kobalt i metale ziem rzadkich. To one stały się nową ropą XXI wieku – niezbędne do produkcji smartfonów, akumulatorów, turbin wiatrowych i samochodów elektrycznych. Ale cena „czystej energii” okazuje się przerażająco brudna: toksyczne kopalnie w Kongo, skażone rzeki w Chinach, biedaszyby w Nigerii. Vince Beiser w książce Wyścig o najważniejsze metale świata obnaża iluzję zielonej rewolucji – pokazując, że każde kliknięcie w ekran i każdy kilometr elektrykiem kosztują planetę więcej, niż chcemy przyznać. Jak pisze Bogdan Góralczyk, ta nowa rewolucja energetyczna to nie tylko technologia, lecz także brutalna lekcja o granicach naszej konsumpcji i o tym, kto naprawdę płaci za nasz „czysty” postęp.
Utrzymanie pokoju na Ukrainie może zależeć nie tylko od dyplomacji Waszyngtonu i determinacji europejskich sojuszników, lecz także od jednej bazy lotniczej nad Morzem Czarnym. „Ramstein Wschodu” – rumuńska Mihail Kogălniceanu – staje się kluczowym elementem planowanej misji pokojowej, w której Europa potrzebuje amerykańskiego wsparcia lotniczego, logistycznego i politycznego. To właśnie tam może rozstrzygnąć się, czy wspólna operacja USA i Europy zapewni trwały rozejm między Kijowem a Moskwą.
Rosję postrzegamy jako zagrożenie lokalne i możliwe do opanowania. Chiny to zagrożenie globalne i niemożliwe do opanowania, jeśli nie zaczniemy działać natychmiastowo. Błędem byłoby pozwolić Chińczykom przełamać amerykańską potęgę w Azji, bo ratowaliśmy Ługańsk i Donieck – mówi Wilson Beaver, doradca w sprawach bezpieczeństwa konserwatywnego amerykańskiego think tanku The Heritage Foundation.
Podstawowym problemem reakcji Polski na ostatnie rosyjskie prowokacje w przestrzeni powietrznej jest rozdźwięk między twardą retoryką, a realnymi zdolnościami w zakresie odstraszania i obrony. Taka postawa wręcz zachęcać będzie Moskwę do dalszego testowania naszej reakcji i odpowiedzi ze strony NATO na jej kolejne prowokacje.
„Natura wojny się nie zmienia, zmienia się jedynie jej charakter” – to przesłanie Carla von Clausewitza pozostaje ponadczasową definicją ludzkiej rywalizacji, w której niezmienny pozostaje jej brutalny fundament – wojna. Zmieniający się jej charakter zmienia sposób jej prowadzenia i myśl przewodnią, kształtowaną przez system organizacji państwa i jego armii. System ten, niezależnie od epoki, musi być dostosowany do niezmiennych warunków geografii teatru działań wojennych.
Gideon Rachman, uznany felietonista “The Financial Times”, napisał, że rośnie napięcie między estońskimi elitami rządzącymi a amerykańską administracją. Powodem ma być “ideologiczne” podejście rządu w Talinie do Rosji i jej polityki w regionie, a rzekomo konfrontacyjna postawa tego bałtyckiego państwa sprawiła, że ma miejsce “estoinizacja” europejskiej polityki wobec Moskwy.
Strategia to nie tylko wojskowe manewry i plany bitewne, ale przede wszystkim sztuka patrzenia daleko w przyszłość i łączenia pozornie rozproszonych elementów w spójną całość. W czasach globalnych turbulencji, erozji dawnego porządku i technologicznych przełomów, potrzeba jej bardziej niż kiedykolwiek. „Twórcy nowoczesnej strategii” pod redakcją Hala Brandsa to monumentalna próba uchwycenia tej sztuki – od starożytnych mędrców po cyfrową rewolucję XXI wieku.
